وقتی صحبت از اتصال لوله‌های گالوانیزه می‌شود باید بدانید یک اتصال اشتباه می‌تواند خیلی زود خودش را با نشتی، شل‌شدن اتصالات، زنگ‌زدگی در محل برش یا حتی افت فشار نشان بدهد و هزینه تعمیرات را بالا ببرد. این حساسیت در سیستم‌های آب‌رسانی، تاسیسات ساختمانی و پروژه‌هایی که در آنها دوام و آب‌بندی اهمیت بالایی دارد، خودش را بیشتر نشان می‌دهد چون لوله گالوانیزه اگر درست بریده نشود و یا رزوه‌کاری و اتصال به‌درستی انجام نگیرد، پوشش گالوانیزه موجود بر روی لوله آسیب می‌بیند و نه تنها از عمر لوله کاسته می‌شود بلکه بر روی عمر تمام خط و پروژه تاثیر می‌گذارد.
بنابراین روش اتصال را باید بر اساس قطر لوله، فشار کاری، محل اجرا، نوع کاربری و میزان دسترسی به ابزار انتخاب کنید. در این مرحله، بررسی قیمت لوله گالوانیزه باید هم‌زمان با ضخامت، کیفیت پوشش روی و شرایط کاری خط انجام شود زیرا انتخاب لوله صرفا بر مبنای هزینه اولیه، می‌تواند ریسک نشتی و هزینه تخریب برای تعمیر را افزایش دهد.
در این مقاله روش‌های اتصال لوله‌های گالوانیزه را بررسی می‌کنیم تا بدانید هر روش در چه شرایطی مناسب است و چطور می‌شود اتصالی محکم، بادوام و کم‌ریسک داشت.
رایج‌ترین روش‌های اتصال لوله‌های گالوانیزه کدام‌اند؟
برای اتصال لوله‌های گالوانیزه روش‌های متعددی وجود دارد که رایج‌ترین آنها اتصال فلنجی، جوشکاری و اتصالات دنده‌ای گالوانیزه می‌باشند. اتصالات گالوانیزه شامل بوشن، زانویی، سه‌راهی، مغزی و تبدیل می‌شوند. استفاده از روش اتصالات گالوانیزه بنابر دلایلی که در ادامه گفته می‌شود رایج‌تر است، به‌خصوص برای شبکه‌های آب‌رسانی و تاسیسات ساختمانی. در شرایط خاص می‌توان از جوشکاری نیز استفاده کرد اما این روش محدودیت های خودش را دارد. در ادامه به صورت جامع‌تر روش‌های گفته شده را بررسی می‌کنیم:
اتصال گالوانیزه؛ رایج‌ترین روش ایجاد اتصال در لوله‌های گالوانیزه
استفاده از رزوه و اتصالات دنده‌ای را می‌توان رایج‌ترین روش برای اتصال لوله‌های گالوانیزه دانست. در این روش دو سر لوله رزوه‌کاری می‌شود و سپس دو لوله با استفاده از قطعاتی مانند بوشن، زانویی، سه‌راهی، مغزی و تبدیل به یکدیگر متصل می‌شوند. پیش از نهایی‌کردن مسیر لوله‌کشی، بررسی لیست قیمت اتصالات گالوانیزه ۱۴۰۵ در کنار تعداد انشعاب‌ها، تغییر مسیرها و سایز هر اتصال اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا حذف اتصال ضروری یا جایگزین‌کردن آن با قطعه نامتناسب، می‌تواند آب‌بندی و مقاومت شبکه در برابر فشار را دچار مشکل کند.
از مهم‌ترین مزیت‌های اتصال گالوانیزه می‌توان به این دو مورد اشاره کرد که بدون نیاز به حرارت و جوشکاری انجام می‌شود و در صورت نیاز می‌توان بخش‌های مختلف خط را باز کرد و یا تغییر داد. اتصالات گالوانیزه یا دنده‌ای را می‌توان برای اتصال لوله‌هایی که در آنها امکان تعمیر و نگهداری اهمیت دارد (مانند سیستم‌های آب‌رسانی و تاسیسات ساختمانی) مناسب دانست.
اتصال رزوه‌ای، گزینه‌ای مناسب برای لوله‌هایی با قطر زیاد
برای پروژه‌هایی که در آنها لوله‌های گالوانیزه قطر زیادی دارند یا سیستم با فشار و شرایط کاری خاصی روبه‌رو است می‌توان از اتصال فلنجی استفاده کرد. در این روش فلنج‌ها به دو سر لوله یا تجهیزات متصل می‌شوند و سپس با پیچ و مهره به یکدیگر بسته می‌شوند. همچنین برای جلوگیری از نشتی باید بین دو فلنج از واشر مناسب استفاده شود.
انتخاب واشر به نوع سیال، فشار و دمای کاری سیستم بستگی دارد. از مزایای اتصال فلنجی این است که استحکام مناسبی دارد و در صورت نیاز می‌توان لوله را برای تعمیر یا تعویض باز کرد اما در مقایسه با اتصال رزوه‌ای به فضای بیشتری نیاز دارد و برای نصب آن باید فلنج‌ها هم راستا باشند و پیچ‌ها به صورت یکنواخت سفا شوند. در برخی مسیرها که سرعت اجرا یا تعمیر سریع اهمیت دارد بهتر است از کوپلینگ‌ها و بست‌های مکانیکی استفاده شود. البته هنگام انتخاب این قطعات باید به قطر، فشار قابل‌تحمل و سازگاری با لوله گالوانیزه توجه داشته باشید.
جوشکاری لوله‌های گالوانیزه چه محدودیت‌ها و نکاتی دارد؟
جوشکاری لوله‌های گالوانیزه از نظر فنی امکان‌پذیر است اما توجه داشته باشید که نسبت به روش‌های گفته شده محدودیت بیشتری دارد. در این روش پوشش روی در اثر حرارت جوش از بین می‌رود و وجود این پوشش هنگام جوشکاری می‌تواند باعث ایجاد دود، پاشش، تخلخل و کاهش کیفیت اتصال شود. بنابراین پیش از شروع کار باید پوشش گالوانیزه اطراف محل جوش (تا رسیدن به سطح فلز پایه) پاک و سطح لوله از چربی و آلودگی تمیز شود.
توجه داشته باشید که بخارات اکسید روی حاصل از جوشکاری برای سلامتی جوشکار مضر هستند بنابراین عملیات باید با تجهیزات حفاظت فردی مناسب و توسط جوشکار ماهر انجام شود. پس از اتمام کار باید کیفیت جوش را از نظر ترک، حفره و پیوسته بودن، بررسی کنید و در نهایت پوشش ازدست‌رفته را با رنگ غنی از روی یا پوشش ضدخوردگی مناسب ترمیم نمایید. به همین دلیل است که جوشکاری آخرین می‌باشد.
چگونه از نشتی و آسیب پوشش گالوانیزه در محل اتصال جلوگیری کنیم؟
پیش از اجرای هر نوع اتصال، باید از سلامت بدنه، یکنواختی پوشش روی و وضعیت رزوه‌های لوله مطمئن شوید. این بررسی برای لوله‌هایی که سابقه کارکرد یا نگهداری آنها مشخص نیست ضروری‌تر است زیرا خوردگی داخلی، نازک‌شدن موضعی دیواره یا رزوه‌های آسیب‌دیده ممکن است تا زمان اعمال فشار در خط دیده نشوند. آگاهی از دلایلی اینکه چرا نباید لوله گالوانیزه دست دوم بخریم کمک می‌کند ریسک استفاده از لوله‌ای را که ظاهر سالمی دارد اما در محل اتصال مستعد نشتی است، بهتر ارزیابی کنید. با رعایت مواردی که در ادامه می‌آید می‌توانید از نشتی و آسیب پوشش گالوانیزه پس از ایجاد اتصال جلوگیری کنید:
- لوله را کاملا عمود بر محور آن برش دهید تا باعث بی نظمی در محل اتصال نشود و آب‌بندی به‌درستی انجام گیرد.
- پس از برش باید پلیسه‌های داخل و خارج لوله را با ابزار مناسب حذف کنید تا به رزوه، واشر یا ماده آب‌بندی آسیب نرسد
- رزوه‌ها باید یکنواخت، سالم و متناسب با اتصال باشند. رزوه‌های آسیب‌دیده یا بیش‌ازحد کم‌عمق می‌توانند باعث نشتی یا ضعیف‌شدن جداره لوله شوند.
- برای آب‌بندی رزوه‌ها از نوار تفلون یا خمیر و نخ مخصوص استفاده کنید. توجه داشته باشید که ماده آب‌بندی را باید متناسب با نوع سیال و شرایط کاری سیستم انتخاب کنید.
- اتصال را به‌اندازه سفت کنید، نه بیش از حد لازم. زیرا فشار اضافی به رزوه‌ها آسیب می‌زند و در نهایت باعث ترک‌خوردن اتصال شود.
- برای برش، رزوه‌کاری و نصب باید از ابزار و گیره مناسب استفاده کنید تا سطح لوله کمتر خراشیده یا زخمی شود.
- اگر قسمت‌هایی از لوله در اثر برش، رزوه‌کاری یا جوشکاری پوشش روی خود را از دست داده‌اند باید آن بخش‌ها را با رنگ غنی از روی یا پوشش ضدخوردگی مناسب ترمیم کنید.
- برای ثابت نگه داشتن لوله‌ها از بست‌های مناسب در فواصل استاندارد استفاده کنید تا از وارد شدن لرزش و وزن اضافی به اتصالات و رزوه‌ها جلوگیری شود.
- پیش از پوشاندن مسیر باید سیستم را با فشار مناسب آزمایش کنید تا نشتی‌های احتمالی شناسایی و برطرف شوند.
کدام روش را برای اتصال لوله‌های گالوانیزه انتخاب کنم؟
در نهایت باید بگوییم برای انتخاب روش اتصال لوله‌های گالوانیزه باید به قطر لوله، فشار کاری، محل اجرا و نیاز به تعمیرپذیری توجه کنید تا اتصال ایجاد شده از نظر دوام و آب‌بندی نتیجه‌بخش باشد.
اما به صورت کلی می‌توان گفت رایج‌ترین روش، اتصال رزوه‌ای با اتصالات گالوانیزه می‌باشد و اتصال فلنجی را می‌توان برای لوله‌هایی با قطرهای بالاتر استفاده نمود و جوشکاری هم فقط در شرایط خاص و با رعایت نکات ایمنی انجام امکان پذیر است.